ภาพฉาย คืออะไร? ภาพฉาย 3 ด้านและรูปด้านในงานออกแบบภายใน

ภาพฉาย (orthographic projection) คือวิธีแสดงวัตถุสามมิติด้วยภาพสองมิติหลายภาพ แต่ละภาพมองวัตถุจากด้านเดียวในแนวตั้งฉาก เช่น ด้านหน้า ด้านบน และด้านข้าง โดยเส้นฉายทุกเส้นขนานกัน ระยะของผิวที่ขนานกับระนาบฉายจึงวัดได้ตามสเกลจริง นี่คือหลักที่อยู่เบื้องหลังแบบเกือบทุกแผ่นในงานออกแบบภายใน ตั้งแต่แปลนพื้น รูปด้านผนัง ไปจนถึงแบบตู้บิ้วท์อิน

บทความนี้อธิบายภาพฉายจากมุมของคนที่ต้องอ่านและเขียนแบบจริง: ภาพฉายต่างจากภาพสามมิติอย่างไร ภาพฉาย 6 ด้านและ 3 ด้านที่ใช้จริงคืออะไร ระบบมุมที่ 1 กับมุมที่ 3 ต่างกันตรงไหน และภาพฉายกลายเป็นแปลน รูปด้าน และรูปตัดในงานตกแต่งภายในได้อย่างไร

ภาพฉาย คืออะไร และต่างจากภาพสามมิติอย่างไร

ภาพฉายคือภาพสองมิติที่ได้จากการ “ฉาย” รูปร่างของวัตถุไปบนระนาบ ด้วยเส้นฉายที่ขนานกันและตั้งฉากกับระนาบนั้น ภาพหนึ่งภาพบอกได้แค่สองมิติ เช่น ภาพด้านหน้าบอกความยาวกับความสูง จึงต้องใช้หลายภาพร่วมกันเพื่ออธิบายวัตถุชิ้นเดียว และเรียกอีกชื่อว่าภาพหลายมุมมอง (multiview drawing)

วิธีฉายภาพที่ใช้ในงานเขียนแบบแบ่งได้เป็นสองตระกูลใหญ่ ตามลักษณะของเส้นฉาย:

• การฉายแบบขนาน (parallel projection) — เส้นฉายขนานกันทุกเส้น ขนาดของวัตถุไม่เปลี่ยนตามระยะห่างจากผู้มอง ได้แก่ ภาพฉายตั้งฉาก (orthographic) ภาพไอโซเมตริก (isometric) และภาพออบลิค (oblique)
• การฉายแบบเปอร์สเปคทีฟ (perspective projection) — เส้นฉายพุ่งเข้าหาจุดเดียวคือตาผู้มอง ของที่อยู่ไกลจึงดูเล็กลง และเส้นขนานดูเหมือนวิ่งเข้าหากันที่จุดลับตา (vanishing point) ได้แก่ เปอร์สเปคทีฟ 1 จุด และ 2 จุด

ไม่ว่าภาพจะเป็นแบบใด ระยะที่นำไปใช้งานควรมาจากตัวเลขระยะที่กำกับไว้ หรือข้อกำหนดที่ภาพระบุ ไม่ใช่การวัดจากภาพสามมิติที่ไม่รู้ว่าเขียนด้วยวิธีใด

หลักการฉายภาพแบบขนาน: ทำไมภาพฉายวัดระยะได้

ภาพฉายตั้งฉากวัดระยะได้เพราะเส้นฉายมีสองคุณสมบัติพร้อมกัน คือ ขนานกันทุกเส้น และตั้งฉากกับระนาบฉาย (projection plane) ลองนึกถึงผู้มองที่อยู่ไกลมากจนแนวสายตาทุกเส้นขนานกัน แล้วฉากรับภาพอยู่หลังวัตถุ ขอบของวัตถุที่ขนานกับฉากจะไปปรากฏบนฉากด้วยความยาวเท่าเดิม ไม่ว่าวัตถุจะอยู่ใกล้หรือไกลฉากแค่ไหน

ข้อที่มักถูกสอนแบบย่อเกินไปคือ “ภาพฉายรักษาขนาดจริงของวัตถุ” ที่ถูกต้องกว่าคือ:

• ผิวที่ขนานกับระนาบฉาย ปรากฏเป็นขนาดและรูปร่างจริง (true size and shape)
• ผิวที่ตั้งฉากกับระนาบฉาย ปรากฏเป็นเส้นเดียว
• ผิวที่เอียง ปรากฏสั้นกว่าจริง (foreshortened) เช่น หลังคาลาดหรือพนักพิงเอียงในรูปด้าน ความยาวที่เห็นไม่ใช่ความยาวจริงของแผ่นวัสดุ ถ้าต้องการขนาดจริงของผิวเอียง ต้องเขียนภาพช่วย (auxiliary view) ที่ระนาบฉายขนานกับผิวนั้น

ภาพฉาย 6 ด้าน และเหตุผลที่ใช้จริงแค่ 3 ด้าน

วัตถุหนึ่งชิ้นมีภาพฉายหลักได้ 6 ด้าน คือ ด้านหน้า ด้านบน ด้านซ้าย ด้านขวา ด้านล่าง และด้านหลัง ให้นึกว่าวัตถุอยู่ในกล่องแก้ว แต่ละผนังของกล่องคือระนาบฉายหนึ่งด้าน เมื่อคลี่กล่องออกเป็นแผ่นเรียบ ภาพทั้งหกจะเรียงกันรอบภาพด้านหน้าในตำแหน่งที่แน่นอน

ในทางปฏิบัติ ภาพทั้งหกซ้ำข้อมูลกันเป็นคู่ ด้านล่างให้ความยาวและความลึกเดียวกับด้านบน ด้านหลังให้ความยาวและความสูงเดียวกับด้านหน้า งานส่วนใหญ่จึงใช้ภาพฉาย 3 ด้าน คือ ด้านหน้า ด้านบน และด้านข้างหนึ่งด้าน ซึ่งให้ครบทั้งสามมิติ: ความยาว (L) ความกว้างหรือความลึก (W) และความสูง (H) แล้วเพิ่มด้านอื่นเฉพาะเมื่อมีรายละเอียดที่สามด้านแรกอธิบายไม่ได้ วัตถุเรียบง่ายบางชิ้น เช่น แผ่นชั้นวางหรือท่อ อาจใช้แค่สองภาพก็พอ

เลือกด้านไหนเป็นด้านหน้า: ไม่จำเป็นต้องเป็นด้านที่หันเข้าหาคนใช้ แต่ควรเป็นด้านที่บอกรูปร่างของวัตถุได้มากที่สุด มีเส้นที่ถูกบัง (เส้นประ) น้อยที่สุด และวางวัตถุในท่าที่ใช้งานจริง สำหรับตู้และเคาน์เตอร์ ด้านหน้ามักเป็นด้านที่เห็นบาน ลิ้นชัก และมือจับ

ภาพฉาย 3 ด้าน: ระยะที่ต้องตรงกันระหว่างรูป

ภาพฉาย 3 ด้านไม่ใช่ภาพสามภาพที่วางใกล้กันเฉย ๆ แต่ต้องเรียงแนวกันตามกติกา: ภาพด้านหน้ากับด้านบนใช้ความยาว (L) ร่วมกัน ภาพด้านหน้ากับด้านข้างใช้ความสูง (H) ร่วมกัน และภาพด้านบนกับด้านข้างใช้ความลึก (W) ร่วมกัน กติกานี้ทำให้ลากเส้นฉายจากภาพหนึ่งไปหาอีกภาพได้โดยไม่ต้องวัดใหม่

• ขอบทุกเส้นในภาพด้านหน้า ลากขึ้นตรงไปยังภาพด้านบนได้ เพราะใช้ความยาวชุดเดียวกัน
• ขอบทุกเส้นในภาพด้านหน้า ลากในแนวนอนไปยังภาพด้านข้างได้ เพราะใช้ความสูงชุดเดียวกัน
• ความลึกจากภาพด้านบนส่งไปยังภาพด้านข้างผ่านเส้นเฉียง 45 องศา (miter line) ซึ่งหมุนแนวความลึกจากแนวตั้งเป็นแนวนอน

ตัวอย่างในไดอะแกรมเป็นแท่นวางสินค้าสองระดับ ยาว 600 ลึก 400 สูง 400 มิลลิเมตร ครึ่งหน้าสูง 200 ครึ่งหลังสูง 400 ภาพด้านหน้าเห็นเส้นแบ่งที่ความสูง 200 ภาพด้านบนเห็นเส้นแบ่งที่ความลึก 200 และภาพด้านข้างเห็นรูปตัว L ซึ่งเป็นภาพเดียวที่บอกว่าแท่นนี้เป็นขั้นบันได ไม่ใช่กล่องสองใบวางเรียงกัน นี่คือเหตุผลที่ต้องอ่านทุกภาพร่วมกันเสมอ

เส้นในภาพฉายบอกอะไร

• เส้นเต็มหนา — ขอบที่มองเห็น (visible line)
• เส้นประ — ขอบที่ถูกบังอยู่หลังผิวอื่น (hidden line) เช่น ชั้นด้านในตู้ที่มองไม่เห็นจากด้านหน้า
• เส้นศูนย์กลาง (เส้นยาวสลับสั้น) — แกนของรูกลม ท่อ หรือวัตถุที่สมมาตร
• เส้นฉายบาง ๆ — เส้นช่วยลากระยะระหว่างภาพ มักลบหรือทำให้จางในแบบที่เสร็จแล้ว

ระบบมุมที่ 1 กับมุมที่ 3: วางภาพต่างกันอย่างไร

ระบบมุมที่ 1 (first-angle) กับระบบมุมที่ 3 (third-angle) ให้ภาพแต่ละด้านหน้าตาเหมือนกัน ต่างกันแค่ตำแหน่งที่วางบนกระดาษ ถ้าอ่านผิดระบบ ภาพด้านซ้ายจะถูกเข้าใจเป็นด้านขวา และของที่ผลิตออกมาอาจกลับข้าง

มาตรฐาน ISO 5456-2 รับรองทั้งสองระบบ และธรรมเนียมที่ใช้ต่างกันไปตามอุตสาหกรรมและประเทศ ตำราเขียนแบบในไทยก็สอนทั้งสองระบบ วิธีที่ปลอดภัยที่สุดจึงไม่ใช่การเดาจากที่มาของแบบ แต่คือดูสัญลักษณ์ระบบการฉายในกรอบชื่อแบบก่อนอ่านทุกครั้ง ตำราบางเล่มยังใช้เส้นอ้างอิง XY คั่นระหว่างภาพด้านบนกับภาพด้านหน้า เพื่อแสดงแนวที่ระนาบฉายถูกพับออก

ในงานสถาปัตยกรรมและตกแต่งภายใน ปัญหานี้เกิดน้อยกว่างานเครื่องกล เพราะแปลนและรูปด้านแต่ละรูปมีชื่อและสัญลักษณ์อ้างอิงกำกับไว้แล้ว เช่น “รูปด้าน A” ที่ชี้กลับไปยังลูกศรบนแปลน (ดูหัวข้อ 7) แต่แบบเฟอร์นิเจอร์และอุปกรณ์จากโรงงานยังใช้การวางตามระบบมุมอยู่

ภาพไอโซเมตริก ภาพออบลิค และเปอร์สเปคทีฟ: เลือกใช้เมื่อไร

ภาพทั้งสามแบบแสดงวัตถุหลายด้านในภาพเดียว จึงเข้าใจรูปทรงได้เร็วกว่าภาพฉายตั้งฉาก แต่แลกมาด้วยความสามารถในการวัดระยะที่ลดลง นักออกแบบจึงเลือกตามคำถามว่า “ภาพนี้มีไว้ให้ใครทำอะไร”

ภาพไอโซเมตริก (isometric)

แกนทั้งสามทำมุมกัน 120 องศา เส้นแนวนอนของวัตถุเอียง 30 องศาจากแนวนอนของกระดาษ เส้นแนวตั้งยังตั้งตรง ในการเขียนแบบทั่วไปใช้ความยาวจริงตามแนวแกน (isometric drawing) จึงวัดได้ตามแกนทั้งสาม แต่วัดไม่ได้ในแนวเฉียงหรือบนส่วนโค้ง ภาพไอโซเมตริกตามทฤษฎี (isometric projection) จะสั้นลงเหลือราว 82% ทุกแกน ซึ่งพบน้อยในงานจริง

ในงานตกแต่งภายใน ภาพไอโซเมตริกเหมาะกับการอธิบายการประกอบตู้บิ้วท์อิน ข้อต่อ และแนวท่อหรือรางไฟ ที่ต้องเห็นสามด้านพร้อมกันและยังต้องการสัดส่วนที่ถูกต้อง

ภาพออบลิค (oblique)

ด้านหน้าของวัตถุวาดเป็นขนาดและรูปร่างจริงเหมือนภาพฉายด้านหน้า แล้วลากด้านลึกออกไปเป็นมุมเอียง ซึ่งนิยมใช้ 45 องศา ถ้าด้านลึกยาวเต็มขนาดจริงเรียกว่า cavalier ถ้าย่อเหลือครึ่งเรียกว่า cabinet ซึ่งดูสมจริงกว่า ภาพออบลิคเหมาะกับวัตถุที่ด้านหน้ามีรายละเอียดมากที่สุด เช่น หน้าตู้ ชั้นหนังสือ หรือเคาน์เตอร์ และร่างด้วยมือได้เร็ว

ภาพเปอร์สเปคทีฟ (perspective)

เป็นภาพที่ใกล้กับสิ่งที่ตาเห็นมากที่สุด ของที่ไกลเล็กลง เส้นขนานวิ่งเข้าหาจุดลับตา

• เปอร์สเปคทีฟ 1 จุด — ผนังหลักขนานกับระนาบภาพ เส้นลึกทั้งหมดวิ่งเข้าจุดเดียว เหมาะกับภาพที่ยืนมองตรงเข้าไปในห้องหรือทางเดิน
• เปอร์สเปคทีฟ 2 จุด — มองเข้ามุมของวัตถุหรือห้อง เส้นแนวนอนวิ่งเข้าจุดลับตาสองจุดบนเส้นระดับสายตา เหมาะกับภาพมุมห้องและภาพภายนอกอาคาร

ภาพเรนเดอร์ 3D ที่ลูกค้าเห็นเกือบทั้งหมดเป็นภาพเปอร์สเปคทีฟ ภาพแบบนี้ดีที่สุดสำหรับตัดสินใจเรื่องบรรยากาศ สี และวัสดุ แต่ไม่ควรวัดระยะโดยตรงจากภาพเปอร์สเปคทีฟหรือภาพเรนเดอร์ทั่วไป เพราะขนาดในภาพเปลี่ยนตามระยะห่างจากกล้อง การหาระยะจากภาพแบบนี้ทำได้เฉพาะเมื่อมีข้อมูลมิติ จุดอ้างอิง หรือวิธีสอบเทียบที่เชื่อถือได้ ซึ่งภาพนำเสนอทั่วไปไม่มี

จากภาพฉายสู่แบบตกแต่งภายใน: แปลน รูปด้าน และรูปตัด

แปลนพื้น รูปด้าน รูปตัด และแบบขยายส่วนใหญ่ใช้หลักภาพฉายตั้งฉาก โดยแต่ละภาพแสดงข้อมูลตามทิศทางการมองหรือแนวตัดที่กำหนด ส่วนภาพไอโซเมตริกและภาพนำเสนอ 3 มิติในชุดแบบมีหน้าที่ต่างกัน และไม่ควรใช้วัดระยะโดยตรงหากไม่มีข้อมูลกำกับที่เหมาะสม

• แปลนพื้น (floor plan) — ไม่ใช่ภาพด้านบนของหลังคา แต่เป็นภาพที่สมมติว่าตัดอาคารในแนวนอนแล้วมองลง ระดับตัดเป็นไปตามธรรมเนียมของแบบนั้น ๆ ซึ่งมักอยู่ราว 1.0–1.5 เมตรเหนือพื้นในตัวอย่างงานสถาปัตยกรรม แต่ไม่ใช่ระดับตายตัวสำหรับทุกโครงการ ผนัง ประตู และหน้าต่างที่ถูกตัดจึงเห็นเป็นเส้นหนา ส่วนเฟอร์นิเจอร์ใต้ระดับตัดเห็นเป็นภาพด้านบน วิธีอ่านแปลนเพื่อเลือกห้องอยู่ในบทความแปลนคอนโด ส่วนวิธีเขียนตั้งแต่ระนาบตัดถึงการบอกขนาดอยู่ในบทความวิธีเขียนแปลนพื้น
• รูปด้าน (elevation) — ภาพฉายด้านหน้าหรือด้านข้าง ในงานภายในมักหมายถึงรูปด้านผนัง (interior elevation) ซึ่งมองตรงไปที่ผนังทีละด้าน เพื่อแสดงความสูง ตู้ ชั้น ปลั๊ก สวิตช์ วัสดุผิว และระดับฝ้า วิธีอ่านสัญลักษณ์ ตั้งชื่อผนัง บอกระยะ และเขียนรูปด้านทีละผนังอยู่ในบทความรูปด้าน
• รูปตัด (section) — ภาพที่สมมติว่าตัดห้องหรือเฟอร์นิเจอร์ในแนวตั้งแล้วมองเข้าไป แสดงสิ่งที่อยู่ข้างใน เช่น ความหนาของชั้นวัสดุ โครงฝ้า หรือระยะภายในลิ้นชัก

รูปด้านผนังแต่ละรูปผูกกับแปลนด้วยสัญลักษณ์ชี้รูปด้าน (elevation marker) คือวงกลมที่มีลูกศรชี้ไปที่ผนัง พร้อมตัวอักษรหรือเลขกำกับ เช่น A B C D ผู้อ่านจึงรู้ว่ารูปด้าน A คือผนังไหน และมองจากทิศใด

ทุกรูปในชุดนี้ใช้กติกาการเรียงระยะแบบเดียวกับหัวข้อ 4: ความยาวผนังในรูปด้าน A ต้องตรงกับความยาวผนังเดียวกันในแปลน และความสูงตู้ในรูปด้านต้องตรงกับรูปตัดที่ผ่านตู้ใบเดียวกัน ส่วนสเกลที่ใช้กับแบบแต่ละประเภทอธิบายไว้ในบทความมาตราส่วน

วิธีเขียนภาพฉาย 3 ด้านทีละขั้น

ลำดับนี้เป็นวิธีที่ใช้สอนในวิชาเขียนแบบสถาปัตยกรรม ใช้ได้ทั้งการเขียนด้วยมือและในโปรแกรม CAD

1. เลือกด้านหน้า ตามหลักในหัวข้อ 3 และวางวัตถุในท่าที่ใช้งานจริง
2. หาขนาดรวม ความยาว ความลึก และความสูง แล้วเลือกสเกลและระยะห่างระหว่างภาพให้ลงกระดาษพร้อมเส้นบอกระยะ
3. เลือกระบบมุม แล้วเขียนสัญลักษณ์ไว้ในกรอบชื่อแบบ ถ้าใช้เส้นอ้างอิง XY ให้ลากก่อน
4. เขียนภาพด้านหน้า ด้วยเส้นร่างบาง ๆ
5. ลากเส้นฉายแนวตั้ง จากภาพด้านหน้าไปยังตำแหน่งภาพด้านบน แล้วเขียนภาพด้านบนด้วยความลึกจริง
6. ลากเส้นฉายแนวนอน จากภาพด้านหน้าไปยังตำแหน่งภาพด้านข้าง และส่งความลึกจากภาพด้านบนผ่านเส้นเฉียง 45 องศา
7. ใส่เส้นประและเส้นศูนย์กลาง ตรวจทุกขอบว่ามีตัวตนในอย่างน้อยสองภาพ
8. เน้นเส้นที่มองเห็น ให้หนาชัด ใส่ชื่อภาพ สเกล และเส้นบอกระยะ

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่ออ่านและเขียนภาพฉาย

• อ่านภาพเดียวแล้วสรุปรูปทรง เช่น เห็นสี่เหลี่ยมในภาพด้านหน้าแล้วคิดว่าเป็นกล่อง ทั้งที่ภาพด้านข้างเป็นรูปตัว L
• วัดความยาวของผิวเอียงจากรูปด้าน แล้วนำไปสั่งตัดวัสดุ ทั้งที่ความยาวที่เห็นสั้นกว่าจริง
• ภาพด้านบนกับภาพด้านหน้าไม่เรียงแนวกัน ทำให้ลากเส้นฉายตรวจไม่ได้
• ไม่ระบุระบบมุม หรือวางภาพด้านซ้ายผิดฝั่งจากระบบที่ใช้
• ลืมเส้นประของชั้นหรือโครงด้านใน ช่างจึงไม่รู้ว่ามีชิ้นส่วนนั้นอยู่
• วัดระยะจากภาพเรนเดอร์หรือภาพเปอร์สเปคทีฟ
• รูปด้านผนังไม่มีสัญลักษณ์อ้างอิงบนแปลน จึงไม่รู้ว่าเป็นผนังไหน

ตัวอย่างจากงานจริง: ภาพไหนเป็นภาพฉาย ภาพไหนเป็นเปอร์สเปคทีฟ

ภาพนำเสนอในงานออกแบบจริงมักดูคล้ายกันจนแยกยาก ทั้งที่ใช้วัดได้ไม่เท่ากัน ลองดูสองภาพจากงานของเรา

ภาพแรกดูเหมือนรูปด้านหน้า (front elevation) เพราะมองตรงเข้าหาด้านหน้าอาคาร เส้นแนวนอนและแนวตั้งของผนังหน้ายังขนานกัน แต่ที่ขอบซ้ายและขวาของภาพจะเห็นผนังข้างของอาคารข้างเคียงวิ่งลึกเข้าไป ซึ่งภาพฉายตั้งฉากไม่มีทางเห็น นี่คือเปอร์สเปคทีฟ 1 จุด ที่ผนังหน้าขนานกับระนาบภาพ ภาพแบบนี้เหมาะกับการนำเสนอบรรยากาศ แต่ไม่ควรใช้วัดความกว้างช่องหรือความสูงชั้น

ภาพที่สองเป็นผังจัดวางแบบเรนเดอร์มุมบน ใกล้เคียงภาพฉายด้านบนมากกว่า สังเกตได้จากเสาทุกต้นที่เห็นเป็นสี่เหลี่ยมขนาดเท่ากันทั่วภาพ ไม่มีด้านข้างของเสาโผล่ออกมา แต่ภาพนำเสนอแบบนี้มีเงา พื้นผิว และไม่มีเส้นบอกระยะ จึงยังไม่ใช่แบบที่ใช้สั่งผลิต ระยะที่ใช้ทำงานจริงต้องมาจากแปลนและแบบขยายเฟอร์นิเจอร์บิ้วท์อินที่มีตัวเลขกำกับ

วิธีแยกเร็ว ๆ: ถ้าเห็นด้านข้างของวัตถุที่ควรจะถูกบัง หรือของชิ้นเดียวกันดูเล็กลงเมื่ออยู่ไกล ภาพนั้นเป็นเปอร์สเปคทีฟ ถ้าวัตถุขนาดเท่ากันดูเท่ากันทุกตำแหน่ง และมีตัวเลขระยะกำกับ ภาพนั้นใช้หลักภาพฉาย

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: ภาพฉาย คืออะไร?
ภาพฉายคือภาพสองมิติที่แสดงวัตถุสามมิติทีละด้าน โดยใช้เส้นฉายที่ขนานกันและตั้งฉากกับระนาบภาพ ใช้หลายภาพร่วมกัน เช่น ด้านหน้า ด้านบน และด้านข้าง เพื่อบอกรูปร่างและขนาดของวัตถุให้ครบ

Q: ภาพฉาย 3 ด้าน มีอะไรบ้าง?
ภาพด้านหน้า ภาพด้านบน และภาพด้านข้างหนึ่งด้าน ภาพด้านหน้ากับด้านบนใช้ความยาวร่วมกัน ภาพด้านหน้ากับด้านข้างใช้ความสูงร่วมกัน และภาพด้านบนกับด้านข้างใช้ความลึกร่วมกัน

Q: Orthographic ต่างจาก isometric อย่างไร?
Orthographic แสดงวัตถุทีละด้านในแต่ละภาพ และวัดขนาดจริงได้บนผิวที่ขนานกับระนาบภาพ ส่วน isometric แสดงสามด้านในภาพเดียวโดยแกนทำมุมกัน 120 องศา เข้าใจรูปทรงง่ายกว่า แต่วัดได้เฉพาะตามแนวแกน และต้องรู้ว่าเป็น isometric drawing (ความยาวจริงตามแกน) หรือ isometric projection (สั้นลงราว 82%)

Q: ระบบมุมที่ 1 กับมุมที่ 3 ต่างกันอย่างไร?
หน้าตาของแต่ละภาพเหมือนกัน ต่างกันที่ตำแหน่งบนกระดาษ ระบบมุมที่ 1 วางภาพด้านบนไว้ใต้ภาพด้านหน้า และวางภาพด้านซ้ายไว้ทางขวา ระบบมุมที่ 3 วางภาพด้านบนไว้เหนือภาพด้านหน้า และวางภาพด้านซ้ายไว้ทางซ้าย ให้ดูสัญลักษณ์ในกรอบชื่อแบบก่อนอ่านเสมอ

Q: ภาพออบลิค คืออะไร?
ภาพออบลิคคือภาพที่วาดด้านหน้าเป็นขนาดจริง แล้วลากด้านลึกออกไปเป็นมุมเอียง มักใช้ 45 องศา ถ้าด้านลึกยาวเต็มขนาดเรียก cavalier ถ้าย่อครึ่งเรียก cabinet เหมาะกับวัตถุที่ด้านหน้ามีรายละเอียดมาก

Q: เปอร์สเปคทีฟ 1 จุด กับ 2 จุด ต่างกันอย่างไร?
เปอร์สเปคทีฟ 1 จุดมองตรงเข้าหาผนังหรือด้านหน้าของวัตถุ เส้นลึกทั้งหมดวิ่งเข้าจุดลับตาจุดเดียว ส่วนเปอร์สเปคทีฟ 2 จุดมองเข้ามุม เส้นแนวนอนวิ่งเข้าจุดลับตาสองจุด ทั้งสองแบบใช้นำเสนอบรรยากาศ และไม่ควรวัดระยะจากภาพโดยตรง

Q: รูปด้านเกี่ยวกับภาพฉายอย่างไร?
รูปด้านคือภาพฉายตั้งฉากที่มองตรงไปยังผนังหรือด้านหนึ่งของวัตถุ จึงวัดความกว้างและความสูงได้ตามสเกล ในงานภายในมักเป็นรูปด้านผนังทีละด้าน โดยมีสัญลักษณ์ชี้รูปด้านบนแปลนบอกว่าเป็นผนังไหน วิธีอ่านและเขียนรูปด้านแบบละเอียดอยู่ในบทความรูปด้าน

Q: เส้นประในภาพฉายหมายถึงอะไร?
เส้นประหมายถึงขอบหรือผิวที่มีอยู่จริงแต่ถูกบังจากมุมที่มอง เช่น ชั้นด้านในตู้ หรือขั้นที่อยู่หลังผิวด้านหน้า ต่างจากเส้นยาวสลับสั้นซึ่งเป็นเส้นศูนย์กลาง

แหล่งอ้างอิง

• ISO 5456-2 — Technical drawings: Projection methods, Part 2: Orthographic representations (ระบบมุมที่ 1 และมุมที่ 3 และสัญลักษณ์)
• ISO 5456-3 — Technical drawings: Projection methods, Part 3: Axonometric representations (ภาพไอโซเมตริกและภาพแบบ axonometric อื่น)
• ISO 5456-4 — Technical drawings: Projection methods, Part 4: Central projection (ภาพเปอร์สเปคทีฟ)
• ISO 128-3:2022 — Technical product documentation: General principles of representation, Part 3: Views, sections and cuts (ภาพ รูปตัด และการตัด ซึ่งเป็นหลักของแปลน รูปด้าน และรูปตัด)
• ISO 128 (ชุดมาตรฐาน) — General principles of representation (ประเภทเส้น เช่น เส้นประและเส้นศูนย์กลาง)
• ระดับตัดของแปลนพื้นและการใช้สัญลักษณ์ชี้รูปด้านเป็นธรรมเนียมในงานสถาปัตยกรรม ไม่ใช่ข้อกำหนดของมาตรฐานข้างต้น

บทความนี้เขียนโดยทีม Rubin’s Interior Design บริษัทรับออกแบบตกแต่งภายในในกรุงเทพฯ การแบ่งวิธีฉายภาพ ภาพฉาย 6 ด้าน และลำดับการเขียนภาพฉาย 3 ด้าน เป็นเนื้อหาที่ใช้สอนในวิชาเขียนแบบสถาปัตยกรรม ซึ่งเรานำมาเรียบเรียงใหม่พร้อมตัวอย่างของเราเอง ไดอะแกรมทั้งหมดวาดขึ้นใหม่โดยเรา ทุกภาพของแท่นวางคำนวณจากขนาดชุดเดียว (600 × 400 × 400 มม.) เพื่อให้ระยะตรงกันทุกภาพ และตรวจศัพท์เทคนิคกับมาตรฐานที่ระบุในแหล่งอ้างอิง